حقوق خانواده طلاق

طلاق و اقسام آن در محاکم چگونه انجام می شود

طلاق یک پدیده اجتماعی است که متاسفانه بر طبق آمار های اخذ شده ، در سال های اخیر به شدت در جامعه رواج پیدا کرده است و ریشه افزایش این آمار را نیز می توان در معضلات اجتماعی همچون وضعیت بد اقتصادی سرپرست خانواده ، اعتیاد ، مشکلات جنسی و هزاران عامل دخیل در آن دانست ، هرچند که بر اساس فرهنگ جا افتاده در خانواده های ایرانی از سوی زنان و همچنین مردان مقاومت زیادی در برابر مشکلات شده تا حتی الامکان از طلاق جلوگیری به عمل آید با اینحال در جامعه امروز آمار آن به شدت در حال افزایش می باشد به طوری که بعضاً از افرادی که تن به این جدایی و از هم پاشیدگی خانواده خود می دهند سوال می شود که چرا این راه را انتخاب کرده اند پاسخ آنها این است که چاره ای جز طلاق برای بهبود زندگی و وضعیت روحی و روانی خود نداشته اند !

در هر حال طلاق پدیده ای است که هر چند در فقه و قوانین شرعی ما تا جایی که امکان دارد منع شده است اما وجود آن را نمی توان انکار کرد و در قانون مدنی ایران نیز بخشی به این مورد اختصاص داده شده است و هدف ما نیز از نگارش این مقاله بیان وجوه مختلف آن و انجام آن از طریق قانونی می باشد.

طلاق ویژه نکاح دائم است و انحلال نکاح منقطع (متعه ) از طریق بذل یا انقضاء مدت صورت می گیرد . ماده ۱۱۳۹ قانون مدنی دراین باره می گوید:

« طلاق مخصوص عقد دائم است و زن در منقطعه با انقضاء مدت یا بذل آن از طرف شوهر از زوجیت خارج می شود »

از نظر ماهیت حقوقی ، در فقه اسلامی و قانون مدنی ، طلاق ایقاعی است که از سوی مرد یا نماینده او واقع می شود و ناشی از اراده طرفین نمی باشد . حتی در مواردی که طلاق بر اساس توافق زوجین و به صورت خلع یا مبادرت صورت می گیرد ، باید آن را یک عمل حقوقی یک جانبه ( ایقاع ) به شمار آورد ؛ زیرا توافق زوجین که شرط یا انگیزه طلاق می باشد غیر از خود آن است و طلاق یعنی آخرین عملی که با اجرای صیغه تحقق می پذیرد و رابطه نکاح را منحل می کند.

اقسام طلاق :

ماده ۱۱۴۳ قانون مدنی برای تبیین انواع طلاق بیان می دارد طلاق بر دو قسم است ؛ بائن و رجعی

بر طبق ماده ۱۱۴۴ قانون مدنی طلاق بائن از اقسام طلاقی می باشد که برای مرد بعد از اجرای صیغه طلاق و نیز در مدت عده حق رجوع نمی باشد و از نظر لغوی نیز بائن از بیونیت به معنی جدائی است و همانطور که توضیح داده شد اینگونه طلاق را از آن رو بائن گفته اند که در آن حق رجوع برای شوهر شناخته نشده است و با وقوع طلاق رابطه نکاح به طور قطعی منحل می شود . برای روشن شدن مواردی که نوع طلاق باین را مشخص می کنند می توان به ماده ۱۱۴۵ قانون مدنی اشاره کرد که در این ماده بیان شده درموارد ذیل طلاق بائن است :

  • طلاقی که قبل از نزدیکی واقع شود؛
  • طلاق یائسه؛
  • طلاق خلع مبارات مادام که زن رجوع به عوض نکرده باشد؛
  • سومین طلاق که بعد از سه وصلت متوالی به عمل آید ؛ اعم از این که وصلت در نتیجه رجوع باشد یا در نتیجه نکاح جدید.

بنا بر ماده ۱۱۴۸ قانون مدنی طلاق رجعی طلاقی است که شوهر می تواند در ایام عده و بدون نکاح مجدد با زن خود به سر ببرد و در واقع بدین خاطر نام این طلاق رجعی نهاده شده که بر خلاف طلاق بائن برای شوهر حق رجوع به زن طلاق داده خود در نظر گرفته شده است و بنا بر ماده ۱۱۴۹ قانون مدنی رجوع در طلاق به هر لفظ یا فعلی حاصل می شود که دلالت بر رجوع کند مشروط بر اینکه مقرون به قصد رجوع باشد.
لازم به ذکر است که طلاق عدی نیز از اقسام طلاق رجعی است .طلاق عدی عبارت است از طلاقی که پس از آن مرد در ایام عده رجوع کند و با زن نزدیکی نماید و سپس در طُهر دیگر زن را طلاق دهد.

آثار طلاق بائن :

قطع کامل رابطه زوجیت : اگر طلاق بائن باشد ، رابطه نکاح از تاریخ وقوع آن منحل می شود . بر اثر طلاق بائن ، زن و شوهر از قید زناشویی آزاد می شوند : شوهر پس از طلاق می تواند بدون اشکال ازدواج کند . اما زوجه ، اگر از آن دسته از زنان نباشد که عده طلاق ندارد ، باید عده نگه دارد و نمی تواند در ایام عده با دیگری ازدواج کند و این تنها اثری است که بعد از طلاق بائن در ایام عده از ازدواج سابق باقی می ماند . بنابراین با وقوع طلاق بائن ، حقوق و تکالیفی که زن و شوهر نسبت به یکدیگر داشتند ساقط می گردد . اقامتگاه زن دیگر تابع شوهر نیست ، بقاء نام خانوادگی شوهر برای زن منوط به اجازه شوهر است . ( ماده ۴۲ قانون ثبت احوال مصوب ۱۳۵۵ ) . زنی که در عده طلاق بائن است مستحق نفقه ایام عده نیست ، مگر اینکه آبستن باشد ( ماده ۱۱۰۹ قانون مدنی ).

آثار طلاق رجعی :

بقاء آثار زوجیت : در مواردی که طلاق، برابر قانون مدنی بائن نباشد رجعی است. در طلاق رجعی، تا موقعی که عده زن منقضی نشده، رابطه نکاح کاملاً قطع نگردیده است. بنابراین در ایام عده رجعیه، حقوق و تکالیف زوجیت تا آنجا که با ماهیت طلاق سازگار باشد به حکم قانون باقی می ماند : نفقه زن به عهده شوهر است و دادگاه در صورت اختلاف باید میزان این نفقه را تعیین کند و اگر یکی از زوجین فوت کند، دیگری از او ارث می برد. (ماده ۹۴۳ قانون مدنی)

زنا با زنی که در عده رجعیه است در حکم زنا با زن شوهردار و موجب حرمت ابدی است.

حال با توجه به توضیحاتی که در رابطه با طلاق و اقسام آن داده شد ، جدایی پیوند زناشویی که همان طلاق است در محاکم انجام می پذیرد بدین صورت که بر اساس قوانین حقوقی ما ، اراده مرد یا نماینده وی با اعلام اراده ای که از اراده مرد نشات می گیرد در اجرای آن موثر است هرچند که طلاق به صورت توافقی باشد اما لازم به ذکر است گاهی اوقات با ذکر شروط ضمن عقد و یا به صورت مطلق مرد حق طلاقی را که قانون برای وی شناخته به همسر خود منتقل می نماید اما این بدین معنی نیست که زن با استفاده از این حق می تواند به صورت مستقل به دفترخانه مراجعه نماید و درخواست جاری شدن صیقه طلاق را نماید، بلکه در این مورد نیز زن یا نماینده وی می بایست از دادگاه درخواست طلاق نمایند و پس از انجام مراحل قانونی، اجرای صیغه طلاق با حضور نماینده دادگاه و زن صورت می پذیرد.

در حال حاضر نیز با تصویب قانون حمایت از خانواده و اصلاح آن در اسفند سال ۹۱، محاکم اختصاصی خانواده در کشور وجود دارند که صلاحیت آنها نسبت به رسیدگی به دعاوی خانوادگی نست به صلاحیت دادگاه های عمومی، ذاتی می باشد. بنابراین متقاضی می بایست از مراجع ذیصلاح که در حال حاضر دادگاه خانواده می باشد در خواست طلاق نماید.

در بحث طلاق نیز مواردی از جمله مهریه و اجرت المثل زن، نفقه حضانت فرزندان و … مطرح می باشد که در مقالات بعدی به صورت مفصل به آن خواهیم پرداخت.

در این مقاله نیز به صورت مختصر طلاق و اقسام آن و نحوه اقدام برای اخذ آن در محاکم دادگستری توضیح داده شد و چنانچه نیاز به اطلاعات و راهنمایی های بیشتر در این زمینه دارید می توانید با شماره تماس های ذکر شده در سایت تماس حاصل نمایید و از مشاوره وکلای موسسه حقوقی عدالت پارس بهره مند شوید.

[تعداد: 4    میانگین: 3/5]
بدون نظر

لطفاً سوال یا نظر خود را ارسال نمایید

7 + سیزده =